Cyberprzemoc stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia psychicznego, prowadząc m.in. do przewlekłego stresu, obniżenia samooceny, poczucia osamotnienia, a w skrajnych przypadkach do rozwoju zaburzeń lękowych i depresyjnych. Cyberprzemoc staje się bardziej uporczywą wersją tradycyjnych form nękania, wykraczającą poza granice fizyczne (np. szkoły, boiska sportowego, zakładu pracy itp.), przez co ofiara często nie znajduje od niej chwili wytchnienia. Nawet mury domu nie stanowią bariery ochronnej dla ofiary wrogich działań. Cyberprzemoc daje zastraszającemu moc zawstydzenia lub skrzywdzenia ofiary przed całą społecznością online, zwłaszcza w ramach portali społecznościowych. Choć najczęściej analizuje się relację między ofiarą a sprawcą, nie można pomijać znaczenia udziału świadków w tych zdarzeniach. Ich reakcje mają istotny wpływ na dynamikę przemocy w środowisku internetowym.
Postawy świadków cyberprzemocy mogą przybierać różne formy. Asystent sprawcy aktywnie pomaga w prześladowaniu, np. poprzez udostępnianie obraźliwych treści lub dołączanie do ataków. Wzmacniający prześladowcę nie inicjuje agresji, lecz ją podtrzymuje, reagując śmiechem, polubieniami czy aprobującymi komentarzami. Tego rodzaju zachowania wzmacniają poczucie bezkarności sprawcy i sprzyjają eskalacji przemocy. Inną postawę reprezentuje outsider, czyli osoba pozostająca bierną, ignorującą przemoc lub uznającą ją za problem niedotyczący jej bezpośrednio. Choć outsider nie angażuje się w agresję, jego milczenie może być odbierane jako przyzwolenie. Najbardziej konstruktywną rolę pełni obrońca – świadek, który podejmuje działania mające na celu wsparcie ofiary i ograniczenie przemocy, np. poprzez zgłaszanie nadużyć, reagowanie w sposób spokojny i życzliwy lub udzielanie wsparcia psychicznego osobie poszkodowanej.
Jedną z najczęstszych postaw świadków jest ignorowanie agresywnych treści i traktowanie ich jako niewartych uwagi lub niedotyczących ich bezpośrednio. Takie podejście rzadko prowadzi do ograniczenia problemu i może wzmacniać poczucie bezkarności sprawców. Inną reakcją jest odpowiadanie agresją na agresję – wchodzenie w polemikę o nienawistnym charakterze, często podejmowane z chęci obrony osoby poszkodowanej. W efekcie dochodzi do eskalacji konfliktu oraz tzw. efektu kuli śnieżnej, w którym przemoc ulega nasileniu.
Najbardziej konstruktywną postawą jest podejmowanie konkretnych działań formalnych, takich jak zgłaszanie agresywnych treści administratorom lub moderatorom stron. Konsekwentne interwencje sprzyjają ochronie użytkowników, ograniczaniu działań agresorów oraz zmniejszaniu skali przemocy w sieci. Istotną rolę odgrywa również interwencja prowadzona w tonie życzliwym i uprzejmym, ukierunkowana na wsparcie ofiary bez eskalowania konfliktu, nawet jeśli wiąże się ona z ryzykiem agresywnej reakcji zwrotnej.
Empatia i odpowiedzialność społeczna stanowią fundament dla przyszłej praktyki zawodowej wielu z was. Niech ten nowy rok stanie się symbolicznym momentem podjęcia decyzji, by nie pozostawać obojętnym wobec cyberprzemocy.
APPiE na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie
Przypominamy, że na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie działa Akademicka Pomoc Psychologiczna i Edukacyjna - APPiE, przeznaczona dla studentów, doktorantów i pracowników Uczelni. Więcej szczegółów na stronie https://appie.umlub.pl/.
