Naukowcy z UMLUB opatentowali nowy wynalazek
Pełna nazwa opatentowanego wynalazku to „zestaw do wykrywania i identyfikacji wątroby wieprzowej w produktach spożywczych oraz sposób wykrywania i identyfikacji wątroby wieprzowej w produktach spożywczych oraz zastosowanie peptydów jako markerów do wykrywania wątroby wieprzowej”. Nad jego stworzeniem pracował zespół naukowców z Zakładu Bioanalityki Wydziału Nauk Medycznych Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, w składzie: dr hab. Anna Stachniuk, prof. uczelni, prof. dr hab. Emilia Fornal, mgr Alicja Trzpil, mgr Anna Kozub oraz prof. dr hab. Magdalena Montowska z Katedry Technologii Mięsa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
– To już nasz kolejny patent z obszaru uwierzytelniania i bezpieczeństwa zdrowotnego żywności, dzięki któremu możemy weryfikować skład gatunkowo-tkankowy mięsnych produktów spożywczych (wcześniejsze opatentowane przez naukowców z Zakładu Bioanalityki UMLUB wynalazki dotyczyły identyfikacji mięsa królika, wątroby królika oraz wątroby kurczaka – przyp. red.). Bardzo nas to cieszy, ponieważ jest to potwierdzenie, że obrany przez nas kierunek badawczy ma bardzo duży potencjał innowacyjny – mówi dr hab. Anna Stachniuk, prof. UMLUB.
Jak podkreśla, bezpieczeństwo żywności jest tematem, który dotyczy każdego z nas.
– Jako konsumenci jesteśmy coraz bardziej świadomi wpływu diety na nasze zdrowie, co przekłada się na rosnące wymagania wobec autentyczności i bezpieczeństwa zdrowotnego produktów spożywczych, zwłaszcza mięsnych, stanowiących jedno z podstawowych źródeł białka. Odpowiadając na te potrzeby oraz wyzwania stojące przed organami nadzoru, rozwijamy zaawansowane metody analityczne. Naszym celem jest dostarczenie narzędzi umożliwiających precyzyjną weryfikację składu żywności oraz skuteczną ochronę rynku przed zafałszowaniami – podkreśla prof. Anna Stachniuk.
Czym różni się wynalazek naukowców UMLUB od już stosowanych metod weryfikacji składów produktów spożywczych?
W odróżnieniu od metod, które obecnie są powszechnie stosowane w laboratoriach podczas weryfikacji składu żywności (np. testy ELISA czy analiza PCR), wynalazek opatentowany przez lubelskich naukowców nie tylko pozwala potwierdzić obecność białka zwierzęcego w produkcie, ale umożliwia również jego szczegółową identyfikację tkankową.
– Interesuje nas nie tylko sam gatunek mięsa zawartego w produkcie, ale także dodatki innych tkanek zwierzęcych m.in. podrobów - wątrób, nerek, serc - użytych do jego wytworzenia. Dzięki analizie peptydów wyizolowanych z białek możemy precyzyjnie określić źródła tkanki w obrębie tego samego gatunku, rozróżnić mięśnie od podrobów – tłumaczy profesor.
Jak przebiegały prace nad wynalazkiem?
Prace prowadzące do opatentowania kolejnych wynalazków służących do wykrywania składu żywności są realizowane przez zespół Zakładu Bioanalityki UMLUB już od wielu lat.
– Pracę naukową z zastosowaniem proteomiki w uwierzytelnianiu żywności rozpoczęłam w 2018 roku w zespole prof. dr hab. Emilii Fornal. To od pani Profesor przejęłam pasję do tego obszaru wiedzy, dołączając do jej projektu jako post-doc. Dziś z powodzeniem rozwijam dalej ten obszar badawczy, kierując grantem OPUS 27 NCN/2024/53/B/NZ9/00536 (https://ncnproject00536-anna.stachniuk.net/). W naszych obecnych badaniach koncentrujemy się na poszukiwaniu nowych, specyficznych dla gatunku i tkanki markerów peptydomicznych oraz opracowywaniu metod LC-MS/MS, które pozwolą na jeszcze precyzyjniejszą weryfikację składu produktów mięsnych – podkreśla prof. Anna Stachniuk.
W nowoczesnych analizach żywności coraz większą rolę odgrywają nauki omiczne, takie jak metabolomika, proteomika czy lipidomika.
– Od dłuższego czasu obserwujemy wyraźny wzrost zainteresowania produktami wysokobiałkowymi. Białko stanowi podstawowy budulec naszego organizmu, dlatego postanowiliśmy przyjrzeć się żywności właśnie przez pryzmat jego składu, wykorzystując do tego celu analizę proteomiczną opartą na spektrometrii mas. Zastosowanie zaawansowanych technik analitycznych pozwoliło nam spojrzeć na próbki żywności z poziomu molekularnego. Pracę rozpoczęliśmy od wyznaczania ogólnych profili białkowych oraz identyfikacji dominujących białek. Następnie zweryfikowaliśmy, czy fragmenty tych białek uzyskane w procesie trawienia enzymatycznego mogą pełnić funkcję specyficznych markerów umożliwiającyh weryfikację składu. Identyfikacja unikalnych sekwencji peptydowych pozwoliła nam na precyzyjne przypisanie białek do konkretnych gatunków i tkanek, stanowiąc podstawę opatentowanej metody – tłumaczy prof. Anna Stachniuk.
Współpraca z IJHARS krokiem do praktycznego zastosowania wynalazków opatentowanych przez naukowców z UMLUB
Wynalazek opatentowany przez naukowców z UMLUB może stać się narzędziem do zwalczania nieuczciwych praktyk stosowanych przez producentów żywności. Pierwszym krokiem, który otwiera drogę do jego wdrożenia, jest zawarcie porozumienia o współpracy pomiędzy Uniwersytetem Medycznym w Lublinie a Głównym Inspektorem Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) w Warszawie. Dokument zakładający współpracę naukowo-badawczą w zakresie jakości i bezpieczeństwa żywności oraz realizację wspólnych projektów krajowych i międzynarodowych, został podpisany pod koniec czerwca br.
– Dzięki tej współpracy opracowane przez nas metody analityczne mają szansę znaleźć bezpośrednie zastosowanie w praktyce. Pracownicy laboratoriów kontrolnych będą mogli w codziennej pracy korzystać z naszej wiedzy i opatentowanych rozwiązań, co przełoży się na skuteczniejszą ochronę rynku oraz bardziej wnikliwą kontrolę jakości żywności w Polsce – podsumowuje prof. Anna Stachniuk.
