dr Olga Wronikowska-Denysiuk otrzymała finansowanie w konkursie SONATA 21 w wysokości 1 684 150 zł na realizację projektu badawczego pt. „Wieloaspektowe omiczne i epigenetyczne mapowanie fenotypów behawioralnych po prenatalnej ekspozycji na mefedron”.

Projekt ma na celu kompleksową charakterystykę molekularnych i funkcjonalnych następstw prenatalnej ekspozycji na mefedron poprzez zintegrowaną analizę zmian behawioralnych, transkryptomicznych, metabolomicznych, lipidomicznych oraz epigenetycznych. Badania skoncentrują się na identyfikacji mechanizmów leżących u podstaw zaburzeń neurorozwojowych wywołanych ekspozycją na syntetyczne katynony oraz określeniu zależności pomiędzy zmianami molekularnymi a fenotypami behawioralnymi potomstwa. W ramach projektu przeprowadzona zostanie ocena zachowań społecznych, podatności na nagrodę społeczną i zachowań lękowych, a także analiza wpływu prenatalnej ekspozycji na mefedron na zachowania opiekuńcze matek. Zastosowanie nowoczesnych metod metabolomicznych, transkryptomicznych i analiz epigenetycznych umożliwi kompleksową identyfikację szlaków biologicznych odpowiedzialnych za obserwowane zmiany neurobehawioralne.

Rezultatem projektu będzie stworzenie wielowymiarowej mapy molekularnej zmian związanych z prenatalnym narażeniem na mefedron oraz identyfikacja potencjalnych biomarkerów umożliwiających wczesne wykrywanie zaburzeń neurorozwojowych. Uzyskane wyniki przyczynią się do lepszego zrozumienia mechanizmów działania syntetycznych katynonów na rozwijający się układ nerwowy i mogą stanowić podstawę do opracowania nowych strategii diagnostycznych, profilaktycznych i edukacyjnych w zakresie skutków prenatalnej ekspozycji na substancje psychoaktywne.

Projekt będzie realizowany w latach 2026–2029 przez zespół badawczy w Samodzielnej Pracowni Badań Behawioralnych oraz we współpracy z innymi jednostkami Uczelni.

dr Agata Sumara otrzymała finansowanie w konkursie SONATA 21 w wysokości 1 222 980 zł na realizację projektu badawczego pt. „Zintegrowane podejście metabolomiczne i proteomiczne do uwierzytelniania oraz oceny funkcjonalnej tłoczonych na zimno olejów z nasion owoców i ich kontrolowanych mieszanin”.

Projekt koncentruje się na opracowaniu zintegrowanego podejścia do uwierzytelniania olejów tłoczonych na zimno, pozyskiwanych z pestek owoców pochodzących z bioodpadów. Rosnąca świadomość konsumentów w zakresie zdrowego stylu życia oraz wyzwania zrównoważonego rozwoju sprawiają, że oleje z pestek malin, truskawek, aronii i rokitnika zyskują na znaczeniu

jako cenne źródło składników bioaktywnych. Jednocześnie ich ograniczona dostępność i wysoka wartość rynkowa sprzyjają zafałszowaniom poprzez dodatek tańszych olejów (np. słonecznikowego lub rzepakowego), co obniża jakość biologiczną produktów i generuje straty ekonomiczne. Badania obejmą identyfikację specyficznych gatunkowo markerów peptydowych i metabolicznych, które pozwolą odróżnić oryginalne oleje od zafałszowanych. Wykorzystane zostaną nowoczesne techniki analizy instrumentalnej, łączące chromatografię cieczową ze spektrometrią mas, oraz badania aktywności biologicznej in vitro z użyciem ludzkich linii komórkowych.

Rezultatem projektu będzie opracowanie naukowych podstaw do skuteczniejszego wykrywania zafałszowań i oceny jakości olejów roślinnych. Badania te przyczynią się nie tylko do zwiększenia bezpieczeństwa i uczciwości rynku żywności, lecz także do podniesienia świadomości znaczenia wykorzystania surowców roślinnych pochodzących z odpadów, zgodnie z ideą gospodarki o obiegu zamkniętym.

Projekt będzie realizowany w latach 2026-2029 przez zespół badawczy w Zakładzie Bioanalityki.

Autor: Olga Wronikowska-Denysiuk