Z perspektywy psychologicznej ekspozycja na informacje dotyczące potencjalnego niebezpieczeństwa może prowadzić do aktywacji mechanizmów reakcji stresowej. Proces ten wiąże się ze wzrostem poziomu pobudzenia psychofizjologicznego, zwiększoną czujnością oraz ukierunkowaniem zasobów uwagi na bodźce interpretowane jako zagrażające. W konsekwencji jednostka może doświadczać objawów somatycznych, takich jak przyspieszenie akcji serca czy wzrost napięcia mięśniowego, a także trudności w koncentracji uwagi oraz nasilonej tendencji do analizowania potencjalnych negatywnych scenariuszy (tzw. overthinking). Występowanie tego rodzaju reakcji może stanowić przejaw naturalnych mechanizmów adaptacyjnych, których funkcją jest rozpoznawanie zagrożeń oraz przygotowanie organizmu do podjęcia odpowiednich działań ochronnych. 

Istotnym czynnikiem różnicującym intensywność reakcji emocjonalnych jest sposób poznawczej interpretacji otrzymanego komunikatu. Zgodnie z założeniami psychologicznych koncepcji oceny poznawczej stresu - znaczenie przypisywane określonej sytuacji wpływa na charakter i nasilenie doświadczanych emocji. W związku z tym ten sam komunikat ostrzegawczy może wywoływać odmienne reakcje u poszczególnych osób. W przypadku części odbiorców alert RCB może być postrzegany jako wiarygodne źródło informacji, zwiększające świadomość sytuacyjną oraz poczucie możliwości podjęcia działań ochronnych. U innych osób podobny komunikat może natomiast prowadzić do nasilenia poczucia zagrożenia, niepewności dotyczącej przyszłości oraz obaw o bezpieczeństwo własne i osób bliskich. Szczególne znaczenie mogą mieć w tym kontekście indywidualne doświadczenia, poziom postrzeganej kontroli nad sytuacją, tolerancja niepewności oraz stosowane strategie radzenia sobie ze stresem. Warto w tym miejscu wspomnieć o studentach pochodzących z obszarów wojennych, dla których komunikaty dotyczące działań wojennych mogą wiązać się z osobistymi doświadczeniami, troską o bliskich lub wspomnieniami wcześniejszych sytuacji zagrożenia. 

Tym samym alerty RCB mogą pełnić dwojaką funkcję psychologiczną - z jednej strony dostarczać informacji sprzyjających zwiększeniu poczucia bezpieczeństwa, z drugiej zaś stanowić bodziec wywołujący napięcie emocjonalne i wzmożoną percepcję zagrożenia. 

W przypadku alertów dotyczących zagrożeń wojennych niepokój może wykraczać poza samą treść komunikatu. Mogą one obejmować szerszy zakres obaw związanych z bezpieczeństwem członków rodziny, możliwością kontynuowania edukacji, zachowaniem stabilności życia codziennego, a także perspektywami rozwoju zawodowego. Dla części studentów otrzymywanie alertów RCB może być doświadczeniem krótkotrwałego niepokoju, który ustępuje po zapoznaniu się z komunikatem i zakończeniu sytuacji zagrożenia. Inni mogą doświadczać utrzymującego się napięcia, trudności z koncentracją na nauce, problemów ze snem czy zwiększonej potrzeby monitorowania wiadomości. 

W sytuacjach niepewności szczególnego znaczenia nabiera poczucie sprawczości, czyli przekonanie, że możemy podejmować działania sprzyjające utrzymaniu poczucia bezpieczeństwa oraz ograniczaniu negatywnych konsekwencji stresu. Proces ten może obejmować zarówno racjonalną ocenę docierających informacji, jak i rozwijanie umiejętności regulowania emocji oraz stosowanie adekwatnych strategii radzenia sobie z niepewnością. Istotne znaczenie ma świadomość własnych reakcji emocjonalnych, umiejętność krytycznej oceny informacji oraz koncentrowanie się na działaniach pozostających w zakresie indywidualnych możliwości. Ważnym elementem jest również zachowanie równowagi między potrzebą monitorowania sytuacji a troską o własny dobrostan psychiczny. Poczucie bezpieczeństwa nie musi wynikać z całkowitego wyeliminowania niepewności, lecz może być wzmacniane poprzez rozwijanie umiejętności funkcjonowania w warunkach ograniczonej przewidywalności. W tym ujęciu znaczenia nabiera zarówno dostęp do rzetelnych informacji, jak i przekonanie o możliwości podejmowania działań adekwatnych do aktualnych okoliczności. 

Warto ograniczać nadmierne śledzenie doniesień medialnych, zwłaszcza tych niepotwierdzonych, ponieważ ciągłe poszukiwanie informacji może podtrzymywać napięcie i utrudniać odzyskanie spokoju. Duże znaczenie ma także utrzymywanie codziennych aktywności, relacji społecznych i dotychczasowego rytmu życia, o ile sytuacja na to pozwala. Rozmowa z bliskimi, dzielenie się obawami czy korzystanie ze wsparcia psychologicznego mogą pomagać w radzeniu sobie z niepewnością. Jeżeli lęk utrzymuje się przez dłuższy czas i zaczyna wpływać na sen, koncentrację, naukę lub relacje z innymi ludźmi, warto potraktować to jako sygnał, że potrzebujemy dodatkowego wsparcia w związku z adaptacją do nowej sytuacji. 

Osoby, które odczuwają nasilony niepokój, doświadczają trudności w radzeniu sobie z emocjami lub potrzebują dodatkowego wsparcia w związku z obecną sytuacją, nie muszą pozostawać z tymi doświadczeniami same. Zarówno studenci, jak i pracownicy Uniwersytetu mogą korzystać z dostępnej pomocy psychologicznej i edukacyjnej oferowanej przez APPiE. Wsparcie to pozostaje otwarte i dostępne dla wszystkich, którzy czują potrzebę uzyskania profesjonalnej pomocy lub poszukują sposobów na lepsze radzenie sobie ze stresem, lękiem i poczuciem niepewności. 

Skorzystanie z takiej pomocy jest wyrazem troski o własny dobrostan psychiczny i może stanowić ważny krok w odzyskiwaniu poczucia bezpieczeństwa. 

https://appie.umlub.pl/

Autor: mgr Magdalena Wrońska