Przerwa międzysemestralna to dla studentów chwila, w której mogą odpocząć i „zresetować się” przed kolejnymi akademickimi wyzwaniami. Dla wielu młodych osób to zasłużona nagroda za trudy nauki podejmowane w przeciągu ostatnich kilku miesięcy. W tym czasie na drugi plan schodzą zajęcia, projekty, praca naukowa, praktyki czy egzaminy, a ich miejsce zajmują różnorodne formy odpoczynku. Bywa tak, że po wytężonym okresie pracy niełatwo jest przestawić się w tryb relaksu. Organizm, który dotychczas był nastawiony na walkę i przetrwanie, gdzie wszystkie sił i zasoby były ukierunkowane na osiągnięcie jak najlepszych wyników, potrzebuje momentu na regenerację. Istotny jest efektywny odpoczynek, co jak się okazuje, nie jest tak prostym zadaniem.

Odpoczynek nie oznacza jedynie zaprzestania pracy. To proces regeneracji zasobów poznawczych i emocjonalnych. Nasz mózg zużywa energię nie tylko podczas nauki, ale też przy podejmowaniu decyzji, kontrolowaniu emocji czy przetwarzaniu bodźców. Prawdziwy odpoczynek powinien zaowocować obniżeniem poziomu pobudzenia. Istotne jest także poczucie przyjemności, które jest możliwe między innymi dzięki mentalnemu odcięciu się od obowiązków. Warto być świadomym znaczenia odpoczynku, aby nie traktować go jak formę ucieczki od zobowiązań. Z poczuciem winny lub zaległościami w pracy trudno jest mówić o pełnym relaksie. W środowisku akademickim często obserwuje się zjawisko poczucia winy, które towarzyszy odpoczynkowi. Dzieje się tak na skutek przyjęcia za normę wysokiego poziomu produktywności, co sprawia, że czas wolny bywa postrzegany jako strata zasobów, a nie ich odbudowa. Bardzo łatwo jest zacząć odczuwać presję i napięcie. Z telewizji, mediów społecznościowych docierają do nas hasła wzywające do aktywności oraz obrazy prezentujące pełne zaangażowania społeczeństwo, które jakoby nigdy nie zwalniało tempa. 

Jedną z najczęściej przywoływanych form odpoczynku przez studentów jest spędzanie czasu przy telefonie, korzystanie z mediów społecznościowych, czyli tzw. scrollowanie.     Sama czynność nie polega na niczym skomplikowanym ani nie wydaje się ciężka w wykonaniu. Użytkownik Internetu, korzystając ze stałego łącza internetowego, przesuwa na ekranie treści – najczęściej w górę lub w dół – w celu przeglądania kolejnych informacji, postów, zdjęć czy filmów. Choć przeglądanie mediów społecznościowych bywa traktowane jako forma relaksu. Z psychologicznego punktu trudno uznać je za skuteczny odpoczynek. W świecie nadmiaru bodźców prawdziwy relaks nie polega na kolejnej dawce stymulacji, lecz na stworzeniu przestrzeni dla wyciszenia. Krótkie filmiki i dynamiczny układ graficzny aktywują układ nagrody poprzez częste, nieprzewidywalne wzmocnienia. Taka stymulacja zwiększa pobudzenie, zamiast je obniżać. Ponadto telefon jest często narzędziem wykorzystywanym do nauki, co utrudnia mentalne oddzielenie czasu wolnego od obowiązków. 

Jak zatem najlepiej odpoczywać?

Skuteczny odpoczynek powinien uwzględniać różne formy. Przede wszystkim może przyjąć postać fizyczną, która zmierza do uregulowania napięcia mięśniowego i regeneracji sił. Sen, drzemka, delikatna aktywność fizyczna przyczynią się również do uregulowania poziomu kortyzolu. Kolejną formą jest odpoczynek poznawczy – cisza, ograniczenie oddziaływania bodźców, unikanie dodatkowej stymulacji, kontakt z naturą, medytacja. Często pomijanym aspektem podczas odpoczynku są relacje interpersonalne. Znaczącą rolę odgrywają osoby z naszego otoczenia, które mogą wpływać destrukcyjnie lub wspierająco na nasz proces regeneracji. Najważniejsze wydaje się jednak, aby dobrać formę i ilość odpoczynku względem aktualnego zapotrzebowania. Samoświadomość, czyli znajomość samego siebie i swoich potrzeb jest najlepszym sposobem weryfikacji i dopasowania właściwego sposobu wypoczynku.

Z życzeniami odpoczynku, który zadziała regenerująco na Państwa zasoby,

mgr Magdalena Wrońska