Szybka decyzja, różne możliwości leczenia

Zatorowość płucna należy do najczęstszych przyczyn zgonów z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego. Dane z lat 2018–2023 wykazują średnio około 21 tys. hospitalizacji w polskich szpitalach z powodu tego schorzenia rocznie. Sama zapadalność może być większa i sięgać nawet 35 tysięcy.
Jednocześnie przebieg choroby może być bardzo zróżnicowany. U części pacjentów wystarczające jest leczenie przeciwkrzepliwe, natomiast w ciężkich przypadkach konieczne może być zastosowanie leczenia reperfuzyjnego, którego celem jest przywrócenie przepływu krwi przez tętnice płucne. W zależności od sytuacji klinicznej może ono obejmować trombolizę, leczenie przezcewnikowe lub chirurgiczne usunięcie skrzeplin. Właściwa kwalifikacja do leczenia wymaga uwzględnienia wielu czynników, między innymi stanu hemodynamicznego pacjenta, stopnia obciążenia prawej komory serca, rozległości zatorowości oraz ryzyka krwawienia.

Pacjenci z zatorowością płucną w USK Nr 4 w Lublinie mogą liczyć na szybki, wielodyscyplinarny mechanizm podejmowania decyzji dotyczącej leczenia w sytuacji, w której czas ma ogromne znaczenie. Jest to możliwe dzięki działającemu w szpitalu zespołowi PERT (Pulmonary Embolism Response Team – Zespół Szybkiego Reagowania w Zatorowości Płucnej) złożonemu ze specjalistów różnych dziedzin. Jego zadaniem jest skoordynowanie diagnostyki i ustalenie najlepszej ścieżki leczenia pacjentów z zatorowością płucną, szczególnie gdy przebieg choroby jest ciężki, ryzyko powikłań wysokie lub wybór optymalnej terapii nie jest jednoznaczny.

Tworzenie w szpitalach interdyscyplinarnych zespołów PERT umożliwiających szybką, wielodyscyplinarną ocenę pacjentów i sprawne podejmowanie decyzji dotyczących leczenia jest rekomendowanym przez Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne rozwiązaniem organizacyjnym w opiece nad pacjentami z ciężką zatorowością płucną.

Niemal każdy istniejący tego typu zespół ma swoją unikalną nazwę. W USK Nr 4 w Lublinie LU-PERT tworzą lekarze kardiologii inwazyjnej, intensywnej opieki kardiologicznej i kardiochirurdzy Uniwersyteckiego Centrum Kardiologii i Kardiochirurgii (UCKiK) kierowanego przez prof. dr n. med. Andrzeja Głowniaka. W razie potrzeby gotowi do działania są także radiolodzy zabiegowi, pulmonolodzy, anestezjolodzy i lekarze innych specjalizacji. Dzięki temu każdy przypadek może być oceniany jednocześnie z różnych perspektyw, a decyzja dotycząca leczenia zapada szybciej i z uwzględnieniem możliwości różnych metod terapii.

LU-PERT jest w gotowości przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Jednocześnie zespoły przeszkolonych specjalistów są w stanie objąć opieką nawet kilkoro pacjentów.

- PERT usprawnia koordynację działań i podejmuje decyzje dotyczące terapii. Obecność takiego zespołu w szpitalu jest ważna z tego względu, że zatorowość płucna nierzadko wymaga bardzo sprawnej oceny ryzyka i szybkiego wyboru jak najlepszej metody leczenia. Szczególnie w ostrym przebiegu choroby ma to kluczowe znaczenie dla ratowania życia pacjentów. Nie każda osoba z zatorowością wymaga skomplikowanego leczenia. W zależności od sytuacji może wystarczyć leczenie przeciwkrzepliwe, u innych pacjentów konieczne może być leczenie chirurgiczne albo przezcewnikowe. Zgodnie z aktualnymi standardami Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego oraz Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, u pacjentów wysokiego ryzyka w zatorowości płucnej zalecana jest systemowa terapia rozpuszczająca skrzeplinę, czyli tromboliza lub alternatywnie - chirurgiczna embolektomia płucna w przypadkach, kiedy farmakologiczne rozpuszczanie skrzeplin jest przeciwwskazane albo nieskuteczne. Natomiast w sytuacjach, kiedy tromboliza jest przeciwwskazana albo nieskuteczna oraz u pacjentów z pogorszeniem stanu hemodynamicznego w trakcie leczenia przeciwkrzepliwego, alternatywnie do ratunkowej terapii trombolitycznej i embolektomii chirurgicznej można rozważyć przezskórne odessanie skrzeplin z użyciem cewnika. Właśnie dlatego potrzebny jest zespół – żeby szybko określić, kto wymaga jedynie leczenia farmakologicznego, a u kogo trzeba rozważyć bardziej zaawansowane metody. LU-PERT w podjęciu tej decyzji wspiera też inne ośrodki ochrony zdrowia w regionie – tłumaczy lek. Bartosz Kijewski, Koordynator LU-PERT i lekarz Klinicznego Oddziału Kardiologii Inwazyjnej USK Nr 4 w Lublinie stanowiącego jedną z jednostek UCKiK.

Zadaniem PERT jest również zapewnienie ciągłości opieki nad pacjentem po ostrej fazie choroby, w tym ocenę powrotu do sprawności oraz diagnostykę przewlekłych następstw zatorowości płucnej.

Usunięcie skrzepliny bez otwierania klatki piersiowej

Personel USK Nr 4 w Lublinie dysponuje pełnym zakresem metod leczenia ostrej zatorowości płucnej, co pozwala dobrać odpowiednią pomoc dla każdego chorego. System Penumbra Lightning Flash 2.0, zakupiony przez szpital dzięki wsparciu z Krajowego Planu Odbudowy, służy do przezcewnikowej trombektomii aspiracyjnej, czyli mechanicznego usuwania skrzeplin z naczyń krwionośnych u osób z zatorowością płucną.

- To małoinwazyjna metoda leczenia, w której lekarz, wykorzystując specjalny cewnik wprowadzany do tętnic płucnych, mechanicznie usuwa skrzeplinę powodującą zator. Jej usunięcie pozwala przywrócić przepływ krwi przez tętnice płucne i zmniejszyć obciążenie prawej komory serca. W przeciwieństwie do trombolizy, której celem jest farmakologiczne rozpuszczenie skrzepliny, trombektomia aspiracyjna polega na jej fizycznym usunięciu za pomocą podciśnienia. Metoda ta była w naszym centrum kardiologicznym, a także w radiologii zabiegowej i chirurgii naczyniowej stosowana od dawna. W przeprowadzaniu procedur przy użyciu podobnej, ale mniej zaawansowanej technologii, uczestniczyłem już ponad dwie dekady temu. Nowoczesny sprzęt pozwala jeszcze lepiej, precyzyjnie i przy ograniczonym ryzyku pomagać pacjentom niestabilnym hemodynamicznie, u których nie wystąpiła poprawa po leczeniu farmakologicznym lub którzy mają przeciwwskazania do trombolizy lub operacji kardiochirurgicznej. Trzeba jednak pamiętać, że sam najnowszy sprzęt nie wystarczy. Kluczowe jest celne określenie, któremu pacjentowi, kiedy i jak najlepiej pomóc, a do tego potrzebni są wysoko wykwalifikowani specjaliści i ich doświadczenie – podkreśla prof. dr hab. n. med. Tomasz Zapolski, Lekarz Kierujący Klinicznym Oddziałem Kardiologii Inwazyjnej USK Nr 4 w Lublinie, w którym znajduje się nowo zakupiona aparatura.

Lightning Flash 2.0 to zaawansowany system zaprojektowany do szybkiego i bezpiecznego usuwania zakrzepów żylnych oraz leczenia zatorowości płucnej. Wykorzystuje technologię komputerowo wspomaganej trombektomii aspiracyjnej CAVT (Computer Assisted Vacuum Thrombectomy). Zastosowane w nim algorytmy analizują parametry ciśnienia i przepływu, odróżniając skrzep od przepływu krwi, co umożliwia zminimalizowanie jej utraty podczas zabiegu. Technologia została zaprojektowana tak, aby ograniczać ryzyko urazu naczyń oraz zmniejszać obciążenie prawej komory serca, a przy tym skracać czas trwania procedury. Zabieg wykonuje się przez dostęp naczyniowy, bez konieczności otwierania klatki piersiowej. Dzięki jego małoinwazyjności u pacjentów rzadziej występują powikłania, co może sprzyjać szybszej rekonwalescencji.

Sprzęt zakupiono w ramach projektu pn. „Poprawa efektywności funkcjonowania, dostępności i jakości udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej w województwie lubelskim poprzez doposażenie Uniwersyteckiego Centrum Kardiologii i Kardiochirurgii USK Nr 4 w Lublinie” dofinansowanego ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności: Komponent D „Efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia”, Inwestycja D1.1.1 „Rozwój i modernizacja infrastruktury centrów opieki wysokospecjalistycznej i innych podmiotów leczniczych”.

Pierwsze zabiegi z wykorzystaniem nowego systemu

Z wykorzystaniem nowo zakupionego systemu wykonano dotychczas zabiegi u trzech pacjentów z ostrą zatorowością płucną. Od początku pozostawali oni pod opieką LU-PERT. Zespół ten tworzą specjaliści z wieloletnim doświadczeniem w leczeniu niewydolności prawej komory, nadciśnienia płucnego, przewlekłego zakrzepowo-zatorowego nadciśnienia płucnego oraz opiece nad pacjentami po zatorowości płucnej. Specjaliści zespołu aktywnie uczestniczą w konferencjach, szkoleniach i warsztatach, stale rozwijając wiedzę i umiejętności, są członkami Asocjacji Krążenia Płucnego oraz Asocjacji Interwencji Sercowo-Naczyniowych Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. LU-PERT współpracuje ze specjalistami i ośrodkami zajmującymi się chorobami krążenia płucnego i prawej komory, korzystając z wieloletnich relacji zawodowych i możliwości konsultowania trudnych przypadków.

Choć LU-PERT działa w USK Nr 4 w Lublinie od lutego 2026 roku, współpraca pomiędzy specjalistami różnych dziedzin zajmującymi się pacjentami z zatorowością płucną trwa w USK Nr 4 w Lublinie od wielu lat. Oficjalne utworzenie zespołu uporządkowało zasady działania i odpowiedzialności jego członków.

Nadesłane przez: Rzecznik Prasowy USK Nr 4 w Lublinie