Rodzaje i objawy nowotworów urologicznych. Co powinno nas zaniepokoić? 

Nowotwory urologiczne są obecnie jednymi z najczęściej wykrywanych nowotworów w naszym kraju (stanowią około 25 proc. wszystkich takich chorób). Wśród nich wyróżnia się następujące rodzaje:

·         rak gruczołu krokowego u mężczyzn, który jest najczęściej spotykanym nowotworem tego typu,

·         rak pęcherza moczowego,

·         rak nerki,

·         rak jądra.

- Rak jądra występuje najrzadziej, ale jest on o tyle ważny, że najczęściej dotyczy młodych mężczyzn w wieku 20-40 lat, dlatego bardzo ważna jest profilaktyka i nagłaśnianie tego tematu. Młodzi pacjenci powinni się jak najszybciej zgłosić do urologa celem leczenia takiego nowotworu, jeśli tylko wybadają jakieś nieprawidłowości w obrębie jądra. Każdy mężczyzna powinien wiedzieć, w jaki sposób i w jakich odstępach czasu trzeba wykonywać samobadanie, bo daje to szansę na wczesne wykrycie i wyleczenie nowotworu - podkreśla dr n. med. Przemysław Mitura, dodając, że takie samobadanie należy wykonywać najlepiej raz na trzy miesiące, w ciepłej kąpieli.  

Co zatem powinno nas zaniepokoić? Kierownik Klinicznego Oddziału Urologii i Onkologii Urologicznej USK Nr 4 w Lublinie zwraca uwagę, że w początkowym stadium większość nowotworów nie daje objawów.

- Jeżeli mamy do czynienia z rakiem gruczołu krokowego, bardzo ważne jest oznaczenie markera, jakim jest PSA. Oznacza się go z krwi i to on może nam wskazać, czy jest ryzyko wystąpienia nowotworu, czy nie. Oczywiście trzeba zaznaczyć, że podwyższone stężenie PSA nie oznacza od razu, że pacjent ma nowotwór, bo jest to marker, który jest związany z narządem, a nie z chorobą, a więc różne stany patologiczne, chorobowe, które toczą się w obrębie prostaty, jak np. zapalenie czy łagodny rozrost gruczołu krokowego, też mogą podwyższać stężenie tego markera, natomiast jest to podstawowe badanie, które powinno zostać przeprowadzone, włącznie z badaniem per rectum, czyli badaniem przez odbytnicę tego gruczołu - mówi dr Mitura. - Pacjenci, którzy zgłaszają się na wizytę, często mają dolegliwości związane z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego, co objawia się między innymi częstszym oddawaniem moczu, parciem na mocz, wstawaniem nocnym, czy osłabionym strumieniem moczu. Każdy pacjent, który ma takie objawy, powinien zgłosić się do urologa, a podczas wizyty zostanie wykonany marker nowotworowy PSA i badanie per rectum, po to, by wykluczyć współistnienie nowotworu - tłumaczy.

Drugi z rodzajów nowotworów urologicznych, czyli rak pęcherza moczowego, często wykrywany jest natomiast przypadkowo, podczas rutynowego badania USG. Należy jednak zaznaczyć, że objawem, którego nie można zbagatelizować pod kątem tej choroby, jest wystąpienie krwiomoczu.

 - Jeżeli pacjent zauważy takie zjawisko, czyli odda mocz w kolorze czerwonym lub różowym, bądź też z cewki wydobywać się będą jakieś skrzepki krwi podczas sikania, to musi to zostać skonsultowane. Oczywiście nie zawsze jest to równoznaczne z istnieniem raka pęcherza, ale jest to objaw, który jest niepokojący w urologii - zaznacza dr Mitura.

Kolejny nowotwór urologiczny, który w przeważającej części jest rozpoznawany przypadkowo, to rak nerki. Najczęściej wykrywa się go podczas rutynowego badania USG, rezonansu magnetycznego kręgosłupa lub tomografii jamy brzusznej, podczas których dochodzi do zaobserwowania niewielkiego lub większego guza tego narządu.

- Klasyczna triada objawów w przypadku raka nerki, to: ból w okolicy lędźwiowej, krwiomocz oraz wyczuwalny guz (jednak w dzisiejszych czasach stanowi on zaledwie kilka procent przypadków). Zatem ponownie: krew w moczu lub dolegliwości bólowe w boku powinny skłonić pacjenta do natychmiastowego wykonania chociażby USG jamy brzusznej. Mnogość tych badań (USG, tomografia, rezonans) sprawia, że bardzo duża część tych guzów jest rozpoznawalna we wczesnym stadium, co bardzo dobrze rokuje na wyleczenie pacjenta - podkreśla urolog.

W przypadku raka jądra, objawem, który powinien zaniepokoić pacjenta, jest bezbolesne stwardnienie lub guzek w obrębie jądra, który da się wyczuć podczas samobadania. - Jest to dosyć twarda, nieelastyczna struktura, często mały guzek, choć zdarza się, że zajęte jest nim 1/3 lub połowa jądra, a niekiedy może to być nawet duży (5-10 cm) guz - zaznacza dr Przemysław Mitura.

Jak przebiega wizyta u urologa? 

Doktor przekonuje, że pacjenci nie powinni obawiać się wizyty u urologa. Spotkanie z lekarzem trwa krótko, bo kilkanaście minut, a może być kluczowe dla zdrowia i życia.

- Klasyczna wizyta polega oczywiście na zbadaniu pacjenta: wykonujemy badanie jąder, prącia oraz badanie per rectum (przez odbytnicę) i to jest właśnie to, czego większość pacjentów się obawia. Zaznaczam, że to wcale nie jest nieprzyjemne badanie, naprawdę  nie ma czego się bać, a każdego mężczyznę to czeka. Badanie odbywa się w sposób profesjonalny, w intymnej atmosferze. Chcę tu uspokoić panów, że ci, którzy mają to już za sobą, z pewnością mogą potwierdzić, że nie ma w tym nic strasznego. W dalszej kolejności oczywiście urolog zleci przynajmniej podstawowe badania, takie jak USG jamy brzusznej w celu wykluczenia zmian w nerkach czy w pęcherzu moczowym. W tym momencie należy podkreślić, że pacjenci powinni się zgłaszać na USG z wypełnionym pęcherzem, by umożliwić jego pełną ocenę - podkreśla dr Mitura.

Jak dodaje, coraz więcej pacjentów zgłasza się na wizyty urologiczne w celu przeprowadzenia badań profilaktycznych. Kto i kiedy powinien w ten sposób postępować?

- Jeśli mówimy o profilaktyce raka jądra, to mężczyźni w wieku 18-19 lat mogą zgłosić się do urologa celem poinstruowania, jak wykonywać samobadanie. Jeśli chodzi o mężczyzn i profilaktykę badania w kierunku raka gruczołu krokowego, to wszystko zależy od wywiadu pacjenta. Jeśli jest on nosicielem mutacji genów BRCA1 lub BRCA2 i w jego rodzinie takie nowotwory występowały, to najlepiej zgłosić się  wieku 40. lat. Z kolei jeśli w rodzinie występowały takie nowotwory, ale bez współistnienia powyższych mutacji, to optymalnym czasem jest 45. rok życia, natomiast standardowo pacjent pierwsze badanie per rectum i pierwsze PSA powinien mieć wykonywane około 50. roku życia. Oczywiście, jeżeli pacjent nie miał w rodzinie historii raka gruczołu krokowego, a przyjdzie do urologa w wieku 40. lat, to też wykonamy badania, dzięki którym będzie wiedział, jakie ma wyjściowe stężenie PSA i wielkość prostaty oraz będzie mógł być dalej obserwowany - wyjaśnia urolog.

Tydzień Walki z Rakiem – akcja Klinicznego Oddziału Urologii i Onkologii Urologicznej USK Nr 4 w Lublinie 

W związku ze zbliżającym się Światowym Dniem Walki z Rakiem, który przypada na 4 lutego, specjaliści z Klinicznego Oddziału Urologii i Onkologii Urologicznej USK Nr 4 w Lublinie, od 2 do 6 lutego prowadzą dodatkowe, darmowe porady urologiczne.

- Celem tej akcji jest zwrócenie uwagi na problem chorób nowotworowych w urologii. Chcemy przede wszystkim uczulić pacjentów na świadomość swojego ciała i zdrowia oraz przekonać ich, że wczesne wykrycie nowotworu może uratować życie, bo daje szansę na całkowite wyleczenie z choroby - podkreśla dr Mitura.

 Akcja prowadzona jest w godz. 15-18, a skorzystać z niej mogą pacjenci, u których wystąpiły objawy wymagające konsultacji, takie jak: krwiomocz, podwyższone PSA czy niepokojące wyniki USG. Konsultacje będą obejmować badanie fizykalne, a także ocenę dokumentacji medycznej (należy zabrać ze sobą wyniki dotychczasowych badań). Aby skorzystać z konsultacji, nie trzeba mieć skierowania - obowiązują jednak wcześniejsze zapisy telefoniczne pod numerem 781 881 083.

Dr n. med. Przemysław Mitura przyznaje w rozmowie z nami, że odzew na ogłoszoną akcję już jest bardzo duży, a w ciągu pięciu dni specjaliści z kierowanego przez niego oddziału przeprowadzą konsultacje z około setką pacjentów.

- Myślę, że będziemy takie akcje prowadzić też w przyszłości, być może nawet kilka razy w roku - zapowiada kierownik Klinicznego Oddziału Urologii i Onkologii Urologicznej USK Nr 4 w Lublinie.

Jak informuje Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym Nr 4 w Lublinie, obecnie wszystkie dostępne miejsca zostały już wyczerpane.

- Dziękujemy za ogromne zainteresowanie konsultacjami urologicznymi. Informujemy, że wszystkie dostępne miejsca zostały już wyczerpane. O kolejnych akcjach dodatkowych porad będziemy informować na bieżąco.